Trong một thời gian dài, các quan sát viên phương Tây thường xem chủ nghĩa cộng sản như đồng nghĩa với toàn bộ kinh nghiệm lịch sử hiện đại của Việt Nam. Nhằm lý giải chiến thắng của miền Bắc trong Chiến tranh Việt Nam, giới học giả và báo chí đã dành sự quan tâm lớn cho lịch sử của những người cộng sản Việt Nam. Tuy nhiên, sự tập trung này đã làm lu mờ tính đa dạng của các tư tưởng và trải nghiệm sống đã định hình Việt Nam trong thế kỷ XX—trong đó chủ nghĩa cộng sản chỉ là một trong nhiều dòng chảy chính trị. Building a Republican Nation in Vietnam, 1920–1963, do Nu-anh Tran và Tuong Vu biên tập, lập luận rằng chủ nghĩa cộng hòa đã tác động đến tiến trình hiện đại hóa của Việt Nam sâu sắc không kém gì chủ nghĩa cộng sản. Những người theo khuynh hướng cộng hòa cổ vũ chính quyền đại diện, các quyền phổ quát của con người, quyền tự do dân sự và tính tối thượng của quốc gia. Các tư tưởng này đã thấm sâu vào suy nghĩ của các nhà cải cách, những người bất đồng chính kiến và các nhà cách mạng Việt Nam từ đầu thế kỷ XX, trong đó có nhiều nam nữ sau này trở thành những lãnh đạo của cuộc đấu tranh giành độc lập. Chủ nghĩa cộng hòa cũng là một nền tảng tư tưởng quan trọng cho sự ra đời của Việt Nam Cộng hòa (Nam Việt Nam) vào năm 1955.

Thuộc bộ sách Studies of the Weatherhead East Asian Institute, Columbia University, tập sách liên ngành này (do Nhà xuất bản Đại học Hawaii ấn hành năm 2023) quy tụ mười một bài nghiên cứu của các sử gia, nhà khoa học chính trị, học giả văn học và xã hội học. Dựa trên những nguồn tư liệu mới được khai mở, các tác giả khảo sát sự phát triển của chủ nghĩa cộng hòa từ thời kỳ thuộc địa đến Đệ Nhất Cộng hòa Việt Nam (1955–1963). Trong phần dẫn nhập, hai đồng chủ biên Nu-Anh Tran và Tuong Vu tiến hành tái thẩm định phê phán các công trình nghiên cứu hiện có về Đệ Nhất Cộng hòa, cho thấy cách tiếp cận từ góc độ chủ nghĩa cộng hòa có thể soi sáng lại các diễn biến chính trị của nhà nước đặt trụ sở tại Sài Gòn, đồng thời đặt chế độ này trong một khung so sánh với Hàn Quốc. Chương viết của Peter Zinoman tổng quan lịch sử nghiên cứu về chủ nghĩa cộng hòa và Việt Nam hiện đại, đồng thời chỉ ra sự hình thành của một “khoảnh khắc cộng hòa” trong ngành Việt Nam học. Các bài viết của Nguyễn Lương Hải Khôi, Martina Thucnhi Nguyen và Yen Vu lần theo quá trình biến đổi của các ý tưởng cộng hòa theo thời gian. Nu-Anh Tran và Duy Lap Nguyen phân tích những quan niệm cạnh tranh về dân chủ cũng như chính trị phe phái trong Đệ Nhất Cộng hòa. Các đóng góp của Jason Picard, Cindy Nguyen, Hoàng Phong Tuấn, Nguyễn Thị Minh và Y Thien Nguyen khảo sát những nỗ lực xây dựng quốc gia và nhà nước trong thập niên 1950–1960. Nhìn tổng thể, các bài nghiên cứu đã khôi phục lại tiếng nói của những người cộng hòa Việt Nam—từ các ý tưởng họ đề xướng, các thiết chế họ kiến tạo, cho đến những di sản chính trị mà họ để lại.