Transnationalizing Viet Nam: Community, Culture, and Politics in the Diaspora (tạm dịch là Việt Nam Xuyên Quốc gia: Cộng đồng, Văn hóa và Chính trị của Người Việt Hải ngoại) của Kieu-Linh Caroline Valverde mang đến một phân tích sâu sắc và giàu nền tảng thực địa về cách các cộng đồng người Việt hải ngoại chủ động kiến tạo đời sống chính trị, văn hóa và xã hội vượt qua biên giới quốc gia. Được xuất bản năm 2012 trong bộ Asian American History and Culture Series (Lịch sử và Văn hoá người Mỹ gốc Á) của Nhà xuất bản Đại học Temple, cuốn sách đặt trải nghiệm của người tị nạn và di dân Việt Nam trong một khung lý thuyết rộng hơn về xuyên quốc gia, qua đó lập luận rằng “diaspora” (cộng đồng hải ngoại) không chỉ đơn thuần là trạng thái phân tán mà còn là một quá trình “kiến tạo thế giới” diễn ra liên tục tại nhiều không gian khác nhau. Dựa trên hơn hai thập niên nghiên cứu dân tộc học và phỏng vấn sâu, cuốn sách vượt ra khỏi cách nhìn “diaspora” như những cộng đồng bị di dời, thay vào đó khái niệm hóa nó như một trường xuyên quốc gia năng động, được hình thành thông qua các trao đổi liên tục giữa Việt Nam và cộng đồng người Việt ở nước ngoài. Valverde đặt phân tích của mình tại giao điểm giữa Nghiên cứu người Mỹ gốc Á và Nghiên cứu khu vực, đề xuất một khung tiếp cận có khả năng đồng thời lý giải các quá trình chủng tộc hóa, di sản chiến tranh và sự dịch chuyển toàn cầu, đồng thời làm nổi bật những trải nghiệm sống cụ thể của cộng đồng người Việt hải ngoại.

Một đóng góp quan trọng của cuốn sách là sự tập trung vào hạ tầng đời sống thường nhật của tính xuyên quốc gia, bao gồm các mạng lưới âm nhạc đại chúng, truyền thông hải ngoại và những công nghệ truyền thông ban đầu kết nối Việt Nam với cộng đồng toàn cầu của mình. Thông qua các mạng lưới văn hóa và công nghệ này, Valverde cho thấy bản sắc (identities) không ngừng được sản sinh và tái cấu trúc xuyên biên giới. Đặc biệt, phân tích về âm nhạc đại chúng Việt Nam cho thấy sản xuất văn hóa trở thành một không gian then chốt của trao đổi xuyên quốc gia, được định hình bởi các ảnh hưởng lai ghép từ truyền thống Pháp, Trung Hoa cho đến các hình thức âm nhạc toàn cầu hóa mang tính Mỹ, đồng thời được duy trì thông qua sự hợp tác giữa nghệ sĩ trong nước và hải ngoại. Những mạng lưới này không chỉ phản ánh toàn cầu hóa mà còn chủ động tạo ra những hình thức gắn kết và giao tiếp mới trong cộng đồng hải ngoại.

Đồng thời, Valverde nhấn mạnh những căng thẳng chính trị định hình đời sống cộng đồng hải ngoại, đặc biệt là vai trò trung tâm và kéo dài của chủ nghĩa chống cộng. Bà lập luận rằng bản sắc của người Việt hải ngoại được hình thành thông qua sự tương tác giữa ba lực lượng chính: nhà nước Hoa Kỳ, nhà nước Việt Nam, và các nhóm chống cộng mạnh mẽ trong chính cộng đồng hải ngoại. Thông qua các nghiên cứu trường hợp chi tiết, bao gồm các cuộc biểu tình liên quan đến truyền thông tiếng Việt, các thực hành nghệ thuật, và những tranh cãi chính trị địa phương như vụ Madison Nguyen tại California, cuốn sách cho thấy chủ nghĩa chống cộng vận hành như một cơ chế quyền lực nhằm kiểm soát ranh giới cộng đồng và xác định những hình thức bản sắc và sự thuộc về được coi là hợp lệ. Những động lực này cho thấy cộng đồng hải ngoại  không phải là một thực thể thống nhất, mà là một không gian tranh chấp, nơi tồn tại những phân hóa nội tại, khác biệt thế hệ và các cuộc đấu tranh về đại diện.

Bằng cách kết hợp chiều sâu dân tộc học với lý thuyết xuyên quốc gia, Transnationalizing Viet Nam tái định hình Việt Nam như một dự án xã hội và chính trị phân bố trên quy mô toàn cầu, được liên tục sản sinh thông qua các dòng chảy của văn hóa, truyền thông và diễn ngôn chính trị. Thay vì xem “diaspora” là ngoại vi của quốc gia, Valverde cho thấy nó đóng vai trò trung tâm trong cách Việt Nam được hình dung, thương lượng và tranh luận trong thế giới đương đại. Qua đó, cuốn sách đóng góp quan trọng cho lĩnh vực nghiên cứu cộng đồng hải ngoại và nhân học chính trị, mang lại một cách hiểu tinh tế về cách cộng đồng, văn hóa và chính trị được hình thành vượt qua biên giới trong bối cảnh hậu chiến và toàn cầu hóa.