In ấn, Biên tập, Minh họa: Tính hiện đại của Nghệ thuật Chữ In và Đồ họa Việt Nam (1860-1945) qua Triển lãm tại BULAC

Triển lãm Imprimer, éditer, illustrer : la modernité typographique et graphique au Vietnam (1860–1945) (In ấn, xuất bản, minh họa: tính hiện đại trong nghệ thuật chữ in và đồ họa Việt Nam (1860–1945)) tại BULAC (Bibliothèque universitaire des langues et civilisations) khám phá vai trò của in ấn, xuất bản và văn hóa đồ họa trong quá trình hình thành đời sống văn hóa hiện đại Việt Nam. Thông qua các sách cổ, báo chí, công cụ in và tư liệu hình ảnh quý hiếm, triển lãm cho thấy hiện đại hóa không chỉ là quá trình tiếp nhận kỹ thuật phương Tây mà còn là sự thích nghi, trao đổi và tái tạo giữa các truyền thống Việt Nam, Trung Hoa, Đông Nam Á và châu Âu.
Bắt đầu từ kỹ thuật mộc bản (xylography), triển lãm giới thiệu nền tảng của văn hóa in ấn truyền thống Việt Nam thông qua các bản khắc gỗ và tranh dân gian từ bộ sưu tập của Viện Viễn Đông Bác cổ Pháp (EFEO). Những tranh Đông Hồ được trưng bày cho thấy in ấn không chỉ là một kỹ thuật sao chép mà còn là một hình thức biểu đạt nghệ thuật, với những phong cách địa phương khác nhau như Đông Hồ, Kim Hoàng, Hàng Trống và Làng Sình.
Một điểm nhấn quan trọng của triển lãm là việc làm rõ những mạng lưới lưu thông văn bản trong khu vực Đông Á. Tác phẩm Nam kinh Bắc kinh truyện (南京北京傳), một truyện thơ Nôm thế kỷ XIX, cho thấy sự kết nối giữa văn học Việt Nam với các trung tâm in ấn ngoài lãnh thổ. Tác phẩm được Duy Minh thị hiệu đính, in tại hiệu Cận Văn Đường (近文堂) ở Phật Sơn, Quảng Đông, sau đó được đưa về lưu hành tại Sài Gòn, phản ánh một hệ sinh thái xuất bản khu vực rộng lớn thay vì một quá trình phát triển biệt lập.
Triển lãm cũng nhấn mạnh sự chuyển đổi do kỹ thuật in đá, in chữ rời và sự phổ biến của chữ quốc ngữ kích hoạt. Những tác phẩm như Chữ Nôm An Nam (1877) hay các giáo trình ngôn ngữ của Petrus Trương Vĩnh Ký cho thấy in ấn đã trở thành công cụ quan trọng cho giáo dục, dịch thuật và sự hình thành những cộng đồng độc giả mới. Bên cạnh đó, Gia Định báo (1865–1909), tờ báo đầu tiên in bằng chữ quốc ngữ, minh họa sự chuyển biến của báo chí thành một phương tiện truyền tải thông tin công cộng, lịch sử và tri thức xã hội.
Từ đầu thế kỷ XX, triển lãm cho thấy sự phát triển của các nhà xuất bản và nền công nghiệp xuất bản Việt Nam hiện đại. Những nhân vật như Nguyễn Văn Vĩnh cùng các cơ sở như Trung Bắc Tân Văn đã góp phần mở rộng thị trường sách báo, thúc đẩy văn học, giáo dục và văn hóa đại chúng. Các tác phẩm như Bức tranh quê (1941) của Anh Thơ và Vui chơi ca múa: sách hát đầu tiên của Hoa Xuân (1939) minh họa cách sách không chỉ là phương tiện truyền tải nội dung mà còn trở thành những sản phẩm văn hóa có giá trị thẩm mỹ, gắn với những hình thức thiết kế và thị hiếu đọc mới.
Nhìn chung, triển lãm In ấn, xuất bản, minh họa: tính hiện đại trong nghệ thuật chữ in và đồ họa Việt Nam (1860–1945) mang đến một góc nhìn quan trọng về tính hiện đại của Việt Nam thông qua lịch sử văn hóa in ấn. Triển lãm cho thấy hiện đại không chỉ được hình thành qua các phong trào chính trị hay tư tưởng, mà còn được kiến tạo trong những thực hành đời thường: đọc sách, đọc báo, học chữ và tiếp nhận những hình thức hình ảnh mới. Bằng việc kết nối các dấu tích vật thể của quá trình in ấn, xuất bản và minh họa, triển lãm đã tôn lên nền tảng văn hóa của những biến đổi xã hội Việt Nam trong giai đoạn 1860–1945.
Triển lãm trực tiếp đồng thời đi kèm với phần trình bày trực tuyến trên nền tảng BINA của BULAC.