Bản đặc san về Việt Nam trong Thế giới Hán tự

Nguyễn Phương Trâm · 29 tháng 12, 2025
Bản đặc san về Việt Nam trong Thế giới Hán tự

Số chuyên đề này của Sungkyun Journal of East Asian Studies phản ánh định hướng mới của tạp chí—từ năm 2019—tập trung vào các chủ đề nhân văn trước năm 1945 trong “vòng văn hóa Hán tự,” một không gian văn hóa được định hình bởi văn ngôn Hán (LS). Việt Nam, với tư cách là một phần của thế giới này, ngày càng xuất hiện nhiều trong các bài gửi đăng gần đây, thúc đẩy ban biên tập tập hợp năm nghiên cứu mới về sự tương tác của Việt Nam với LS.

Bài mở đầu của Nguyễn Tuấn Cường khảo sát cách các học giả Việt Nam thời cận đại đọc và chú giải kinh điển Nho giáo. Tập trung vào Tứ thư ước giải, ông phát hiện những ví dụ hiếm hoi về ngữ pháp Bạch thoại (baihua) được đan xen trong các đoạn chú giải vốn mang tính văn ngôn kinh điển, đồng thời lý giải sự khan hiếm của loại tư liệu này trong kho tàng văn bản Việt Nam.

Tiếp theo, Nguyễn Hoàng Yến phân tích văn bản Nam Nữ Giao Hợp Phụ Luận (1903), lần đầu giới thiệu tác phẩm này đến giới học thuật Anh ngữ. Bà lý giải vì sao tác giả lại chọn viết một luận thuyết về quan hệ nam nữ bằng LS thay vì dùng chữ Nôm, tiếng Pháp, hay Quốc Ngữ, ngay trong cao trào của thời thuộc địa.

Dựa trên chuyên môn về chú giải kundoku của Nhật Bản, Nguyễn Thị Thu Huyền khảo sát Luận ngữ ước giải song ngữ LS–Nôm. Bài viết—lần đầu tiên của tạp chí sử dụng dữ liệu Nôm—chỉ ra cách các nhà chú giải Việt Nam nhận diện và đọc tên riêng trong kinh điển.

Trong bài thứ tư, Yong-tai Kim và Rahel Plassen điểm lại nghiên cứu Hàn Quốc về tư liệu LS Việt Nam, cho thấy các văn bản Việt đóng vai trò như một “tấm gương lịch sử” so sánh. Hai tác giả cũng nêu bật xu hướng nghiên cứu hiện nay và những thách thức thể chế trong giới học thuật Hàn Quốc.

Bài cuối, của Alan Dai, dịch một truyện dài bằng LS đăng nhiều kỳ (1922–23), Record of the History of Korean Aristocrat Lady Yi Adrift. Tác phẩm cho thấy sức sống lâu bền của LS tại Việt Nam và mối liên hệ văn hóa Việt–Hàn kéo dài đến tận thập niên 1920.

Đọc toàn bộ số báo tại đây.