Digitizing Việt Nam xin giới thiệu một sự kiện trực tuyến sắp tới của Thư viện Quốc hội Hoa Kỳ (Library of Congress) về ngôn ngữ, truyền khẩu, văn tự và đời sống xã hội của các cộng đồng vùng cao tại Việt Nam và Lào.

Với chủ đề “Strategies of Communication in the Uplands of Vietnam and Laos” (Các chiến lược giao tiếp ở khu vực vùng cao Việt Nam và Lào), chương trình có sự tham gia của TS. Nathan Badenoch và TS. Hồ Thành Tâm. Hai diễn giả sẽ chia sẻ nghiên cứu về các cộng đồng dân tộc thiểu số tại vùng cao Lào và Việt Nam, từ đó tìm hiểu cách sự đa dạng ngôn ngữ, văn hóa truyền khẩu và thực hành chữ viết định hình giao tiếp, các mối quan hệ xã hội và cách cộng đồng kể lại quá khứ của mình.

Trong phần trình bày về Bắc Lào, TS. Nathan Badenoch sẽ tập trung vào hiện tượng đa ngữ như một thực hành thường nhật. Trong một không gian nơi con người linh hoạt sử dụng nhiều ngôn ngữ tùy theo hoàn cảnh xã hội, lời nói và văn hóa truyền khẩu tạo nên một nền tảng quan trọng của đời sống cộng đồng. Dù chịu sức ép ngày càng lớn từ ngôn ngữ quốc gia, các thực hành đa ngữ tại địa phương vẫn cho thấy vai trò thiết yếu của những ngôn ngữ có cộng đồng sử dụng nhỏ hơn đối với sức sống và khả năng thích ứng của xã hội vùng cao.

Từ Tây Nguyên Việt Nam, TS. Hồ Thành Tâm sẽ trình bày về các thực hành chữ viết trong bối cảnh hoạt động truyền giáo và bộ máy cai trị thuộc địa mở rộng vào cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX. Chính trong bối cảnh này, những hệ thống chữ viết dựa trên mẫu tự Latin đầu tiên dành cho các cộng đồng vùng cao được hình thành với sự hỗ trợ của các nhà truyền giáo Công giáo Pháp, và về sau tiếp tục được mở rộng bởi các nhà truyền giáo Tin Lành. Sự xuất hiện của những hệ thống chữ viết này không chỉ mở rộng khả năng tiếp cận và lưu truyền tri thức, mà còn khởi động những biến đổi xã hội-ngôn ngữ sâu rộng, làm thay đổi cách các cộng đồng giao tiếp, tổ chức quan hệ xã hội và biểu đạt quá khứ của mình. Theo thời gian, các xã hội vùng cao dần chuyển từ những phương thức giao tiếp chủ yếu dựa trên truyền khẩu sang các thực hành ngày càng gắn với văn bản và chữ viết.

Chương trình đồng thời giới thiệu Lesser Known Languages Collection của Ban Châu Á, Thư viện Quốc hội Hoa Kỳ — một bộ sưu tập đặc biệt gồm tư liệu bằng khoảng 200 ngôn ngữ. Từ hai trường hợp Việt Nam và Lào, sự kiện mở ra những câu hỏi rộng hơn về mối quan hệ giữa ngôn ngữ, chữ viết, truyền khẩu và ký ức lịch sử, cũng như những gì các kho lưu trữ ngôn ngữ ít được biết đến có thể cho chúng ta biết về những phương thức đa dạng mà các cộng đồng tạo lập, lưu giữ và truyền trao tri thức.

Chương trình có phần Hỏi & Đáp (Q&A), tạo cơ hội để người tham dự trực tiếp trao đổi với hai diễn giả về nghiên cứu của họ tại vùng cao Việt Nam và Lào.

Ngày 25/8/2026

8:00–9:30 tối (EDT, Hoa Kỳ)

7:00–8:30 sáng, ngày 26/8/2026 (giờ Việt Nam)

Trực tuyến qua Zoom

Đăng ký tham dự:

https://loc.zoomgov.com/.../reg.../WN_eKx0_sueRGyz1W1Ea7G3dQ