Thoát khỏi hình ảnh chiến trường: Nhìn lại Ba Mùa sau 25 năm

Lê Nguyễn Tường Vân · 18 tháng 5, 2025
Thoát khỏi hình ảnh chiến trường: Nhìn lại Ba Mùa sau 25 năm

Ba Mùa (1999), do Tony Bùi làm đạo diễn, là một dấu mốc quan trọng trong điện ảnh của cộng đồng người Việt hải ngoại — đồng thời là một cách tái hiện sâu lắng nhưng táo bạo Chiến tranh Việt Nam và những dư chấn của nó. Được Việt Nam chọn làm phim đại diện chính thức gửi đến Giải Oscar, và giành ba giải thưởng hàng đầu tại Liên hoan phim Sundance (Giải Ban giám khảo, Quay phim xuất sắc nhất và Giải Khán giả), bộ phim vẫn tiếp tục gây tiếng vang sau 25 năm. Trong video này — được ghi hình tại hội thảo “Việt Nam 50 năm sau chiến tranh” tại Đại học Columbia — đạo diễn Tony Bui và giáo sư sử học Nguyễn Thị Liên Hằng cùng chia sẻ về dấu ấn bền bỉ của Ba Mùa — một hộp ký ức tái hiện trọn vẹn âm thanh, thi ca và cảm xúc của Việt Nam cuối những năm 1990.

 

Khác với lối kể chuyện về chiến tranh thường thấy trong các phim Hollywood, Ba Mùa tập trung vào sự kiên cường lặng lẽ của những con người bình thường đang vật lộn giữa một Việt Nam hậu chiến đang chuyển mình. Qua ba câu chuyện đan xen, bộ phim thể hiện sự chiêm nghiệm về ký ức, phẩm giá, và những lựa chọn nhỏ nhưng đầy sức nặng của mỗi cá nhân  dưới ảnh hưởng của những sang chấn lịch sử.

 

Cuộc trò chuyện này mang đến những góc nhìn hiếm có về hành trình cá nhân của Tony Bùi — một nghệ sĩ gốc Việt tại Mỹ — từ lần trở về Việt Nam đầy xúc động năm 19 tuổi, ảnh hưởng từ những thi phẩm của mẹ, cho đến những khó khăn khi làm phim độc lập bằng tiếng Việt trong bối cảnh tiếng nói Việt vắng bóng trên màn ảnh Mỹ. Từ việc cộng tác cùng Harvey Keitel đến việc từ chối những khuôn mẫu sáo mòn về chiến tranh, những lựa chọn sáng tạo của Tony Bùi hé mở một tầm nhìn sâu sắc về sự hòa giải — dựa trên kết nối con người chứ không phải hình ảnh chiến trường.

 

Nay đã được phục chế lại và vinh danh bởi Criterion Collection, Ba Mùa vừa là một cột mốc điện ảnh, vừa là một chiếc cầu văn hóa và tiếp tục lay động khán giả Việt Nam và quốc tế.